أبو القاسم عبد الله بن علي الكاشاني ( القاشاني )

ديباچه 5

عرايس الجواهر ونفايس الأطايب ( فارسى )

ديباچه به نام خداوند جان و خرد ، - هنرمندان و صنعت‌گران قديم ما را رسم بر آن نبوده است كه اصول و اسلوب هنر و صنعت خود را بنويسند و در صحايف كتب براى آيندگان محفوظ بدارند . استادكار دقيق و دلسوز آنچه مىدانست در عمل به شاگرد خويش مىآموخت و شاگرد تازه‌كار هنرجوى اگر دل به كار مىبست به واسطهء آموزش عملى و ادمان تجربه به مرحلهء استادى مىرسيد و چه‌بسا كه پايه‌اش از استاد درمىگذشت . هيچ حلوائى نشد استادكار * تا كه شاگرد شكرريزى نشد يكى از علل اساسى عدم اطلاع ما بر نحوهء هنر و كار استادان چرب دست و نادره‌كار روزگار گذشته همين است كه « دستك » « 1 » هاى صنعتى و فنّى از پيشه‌ها و هنرهاى روزگارهاى ديرينه در دست نداريم . فى المثل امروز نمىدانيم كه كاغذ را در قديم با چه مايه‌اى و به چه ترتيبى مى ساخته‌اند . يا آنكه طرح و روش كار قالىبافان و درودگران و بنّايان و مسگران و شمشيرگران و ديگر ارباب حرف چه‌گونه و مبانى فنّى آنها بر چه ترتيبى بوده است . فنّ كاشىپزى و كاشىگرى يكى از ظريف‌ترين و هنرمندانه‌ترين و دل‌پذيرترين آثار هنرى استادكاران ايرانى است كه در مسجد و خانقاه و رباط و آب‌انبار و مدرسه و قصرهاى پهنهء ايران ( به معناى وسيع لفظ ) تجلّى

--> ( 1 ) - به جاى manuel آورده شده است . دستك بمعنى دفترچه است . اينكه مىگويند « روى دستك كه كار مىكنى ؟ » شاهدى تواند بود برآنكه اين اصطلاح را بجاى manuel مىتوان به كار برد .